Wystawa zatytułowana „Eichendorffowi” prezentuje cykl 44 rycin autorstwa znakomitego, niemieckiego grafika Christiana Mischke, urodzonego w 1944 roku w Zielonej Górze (ówczesny Grünberg in Schl.). Jego twórczość wpisuje się w nurt poetyckiego realizmu, a istotny motyw artystycznej wypowiedzi stanowią ilustracje, będące komentarzem plastycznym do wielu utworów literackich popularnych europejskich pisarzy i poetów: Josepha von Eichendorffa, Tomasza Manna, Jerzego Kosińskiego, Hermanna Hesse, Hansa Henny’ego Jahnna, czy Rainera Marii Rilkego. Zaprezentowany zestaw prac, wykonany w technice druku wklęsłego (akwaforty, akwatinty, suchej igły, mezzotinty) powstał w latach 1987-1991 na zlecenie niemieckiego Wydawnictwa Bergstadt z Monachium. Stanowi unikalną oprawę graficzną do utworów poetyckich i prozatorskich Josepha von Eichendorffa – wybitnego śląsko-niemieckiego poety doby romantyzmu, urodzonego na Górnym Śląsku, określanego „ostatnim rycerzem romantyzmu”.
Christian Mischke z niebywałą wirtuozerią warsztatową zinterpretował najpopularniejsze dzieła Eichendorffa m.in.: debiutancką powieść Przeczucie i teraźniejszość (1815),poetycką nowelę Z życia nicponia (1826), uznawaną za arcydzieło romantycznej prozy, trzy poematy epickie: Julian (1853), Lucjusz (1857), Robert i Guiskard (1855), sztukę teatralną Zalotnicy (1833), opowiadania i nowele: Marmurowy posąg (1826), Wiele hałasu o nic (1833), Poeci i ich towarzysze (1834) oraz liczne wiersze, stanowiące największą część spuścizny Eichendorffa, określane „najpiękniejszymi i najdojrzalszymi owocami romantyzmu”.
Wyeksponowany cykl graficzny nie jest tylko zbiorem ilustracji, stanowi hołd Christiana Mischke dla twórczości Eichendorffa. To swobodna interpretacja jego tekstów, przemawiająca do wyobraźni widza. Niezwykle subtelne, liryczne ryciny umiejętnie łączą elementy realistyczne ze światem fantastycznej rzeczywistości, pełnej metafor, ukrytych znaczeń i zagadkowych symboli. Graficzne kompozycje Christiana Mischke to swoiste plastyczne rebusy, w których zaklęta została wybitna twórczość Eichendorffa.
Seria rozpoczyna się Prologiem będącym zaproszeniem odbiorcy do kontemplacji cyklu, a kończy Epilogiem stanowiącym pożegnanie. Motywem przewodnim w obu przypadkach są symboliczne dłonie poety zakomponowane w kole, które pojawiają się wielokrotnie na innych ilustracjach z tego cyklu (Marmurowy Posąg, Z życia nicponia, Pod pechową gwiazdą, I ja byłem w Arkadii, Zalotnicy). Mischke drobiazgowo kreuje fantazyjne, senne wizje z pogranicza jawy i snu. Rozległe krajobrazy współistnieją tu w tajemniczej symbiozie z postaciami ludzkimi, zwierzętami, martwą i żywą naturą, będącymi nośnikami symbolicznych treści, odwołujących się nie tylko do konkretnych utworów Eichendorffa, ale też do pewnych aspektów z jego życia i epoki, w której tworzył. I tak np. powracającym atrybutem serii jest ulubiona fajka tytoniowa poety występująca na ilustracjach do noweli zatytułowanej: Poeci i ich towarzysze. Natomiast kompozycja do autobiograficznych szkiców Niegdyś przeżyłem obrazuje motyw ze świata rozwijającej się ówcześnie kolei żelaznej, która fascynowała niemieckiego wieszcza.
W wyeksponowanym cyklu Christian Mischke czerpie również z tradycji i historii europejskiej, a przede wszystkim niemieckiej sztuki malarskiej i graficznej. Prowadzi twórczy dialog z jej wybitnymi przedstawicielami, stosując celowe zapożyczenia i cytaty z dzieł XIX-wiecznych artystów współczesnych Eichendorffowi. Na jednej z rycin pojawia się żartobliwa transpozycja popularnego, litograficznego portretu Eichendorffa autorstwa Franza Theodora Kuglera. Mischke sięga także do pracy autorstwa innego niemieckiego artysty Johanna Georga von Dillisa „cytując” widok Rzymu w grafice zatytułowanej Poeci i ich towarzysze IV. Na kilku innych kompozycjach można doszukać się także inspiracji twórczością czołowego przedstawiciela niemieckiego romantyzmu Caspara Davida Friedricha (Wiersze I, IV, VI). Z kolei na ilustracji Poeci i ich towarzysze III odwołuje się do słynnego wyobrażenia zmysłowej kobiety z obrazu hiszpańskiego malarza Francisco Goyi zatytułowanego Maja naga.
Mischke po mistrzowsku posługuje się giętką, swobodną kreską o rozmaitym stopniu natężenia, kreując niezwykle misterne i finezyjne ryciny. Chętnie łączy techniki graficzne, uzyskując w ten sposób większe natężenie kontrastów walorowych. Każda z prac tego cyklu posiada wytłoczoną sygnaturkę twórcy z motywem listka z nasieniem lipy, który jest nieodłącznym emblematem wszystkich prac graficznych artysty, powstających od 1979 roku.
Realistyczne w detalach i surrealne w ich zestawieniach kompozycje odkrywają wirtuozerski warsztat doskonałego grafika obdarzonego ogromną wrażliwością i nieskrępowaną, poetycką wyobraźnią, któremu udało się zilustrować „eichendorffowskie współbrzmienie świata natury i stanów duszy”.

Marta Gawęda

od lewej:
– I ja byłem w Arkadii, 1989, technika mieszana, papier
– Poeci i ich towarzysze VI, 1991, technika mieszana, papier
– Zalotnicy, 1991, technika mieszana, papier

Eksponowana seria graficzna jest darem artysty dla Muzeum Ziemi Lubuskiej, który przekazał podczas wizyty w naszej instytucji z okazji odbywającej się na przełomie 2011/2012 roku wystawy zatytułowanej Igłą i kwasem – ryciny Christiana Mischke.

Christian Mischke urodził się 8 stycznia 1944 roku w Zielonej Górze (ówczesny Grünberg in Schl.) Młodość spędził w Norymberdze. Studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Norymberdze oraz w Monachium. W latach 1971-1972 był stypendystą Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej DAAD w Wiedniu. W 1973 roku osiedlił się w Monachium jako niezależny artysta, gdzie mieszka i pracuje do dziś.
W swoich pracach graficznych podejmuje szerokie spektrum tematów. Jego pasją są liczne podróże na Daleki Wschód. Fascynacje tradycją, kulturą i przyrodą orientu odzwierciedlił m.in. w cyklach: Nocne pejzaże (1982-2002), serii rycin barwnych zatytułowanych Z Chin (1985), czy też 49 wariacjach na temat liścia miłorzębu (1993-1994). Mischke podejmuje w swej twórczości także temat ekslibrisu – niewielkiej formy graficznej misternie i drobiazgowo opracowanej. Jest również autorem pełnych fantazji Kart do gry (1995-1998), które powstały z pasji i słabości do gier karcianych.
Dzieła artysty znajdują się w prestiżowych kolekcjach publicznych m.in.: w Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Bibliothèque Nationale de France w Paryżu, Graphische Sammlung Albertina w Wiedniu, Staatliche Graphische Sammlung w Monachium, Kunsthalle w Hamburgu, Germanisches Nationalmuzeum w Norymbergii, Städtische Sammlungen w Schweinfurcie, Muzeum Sztuki w Łodzi. W roku 1981 otrzymał m.in. medal honorowy na Biennale Grafiki w Łodzi. Jego prace były eksponowane na licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych w Niemczech oraz za granicą.

Kurator wystawy:
Marta Gawęda

Termin wystawy:
19 V – 5 IX 2012

Zrealizowano przy pomocy finansowej: