9 XI (środa) o godz. 17.00 nastąpi otwarcie wystawy plakatów pt. Powrót nad Odrę i Bałtyk. Po wernisażu zapraszamy na prelekcję pt. Ziemie Odzyskane – zapomniana czy zapominana historia?, którą wygłosi Andrzej Kotecki, pracownik naukowy Muzeum Niepodległości w Warszawie (fotorelacja z wernisażu i spotkania)

Przygotowana wystawa pochodzi ze zbiorów Muzeum Niepodległości w Warszawie, które posiada ogromną kolekcję prac będących odzwierciedleniem ważnych chwil w dziejach państwa polskiego w zakresie polityki, kultury, sportu oraz innych przejawów życia społecznego. Wśród różnorodnych muzealiów znajduje się blisko 9000 plakatów dokumentujących takie przełomowe wydarzenia jak choćby: wojna polsko-bolszewicka, zniszczenia Warszawy z okresu II wojny światowej czy te odnoszące się do tematu Ziem Odzyskanych. I właśnie te ostatnie stały się kanwą do stworzenia wystawy Powrót nad Odrę i Bałtyk.
Pierwsze plakaty mówiące o Ziemiach Odzyskanych powstawały jeszcze podczas wojny. Głównym ich przesłaniem było uzasadnienie podążania wojska w berlińskim kierunku. Zakończenie wojny spowodowało zmiany w treściach. Najważniejszym zadaniem stało się niesienie przekazu zasiedlenia i zagospodarowania nowych ziem. Pojawiły się więc plakaty o znamiennych tytułach Ziemie Zachodnie Czekają czy Zagospodarujemy Ziemie Zachodnie. Ukazywały pionierski czas na nowych ziemiach przedstawiając je w korzystnym świetle oraz zachęcając do osadnictwa na przyłączonych terenach. Stąd też znaczna grupa prac ma charakter emocjonalny. Przedstawiały społeczeństwo, głównie przesiedleńców i repatriantów, którzy zasiedlali zachodnie i północne ziemie z różnymi odczuciami. Wśród tych uczuć dominowała nadzieja na lepsze jutro, ale i obawa; entuzjazm tworzenia zrębów nowego państwa i jako opozycja – niepewność, co z tego wyniknie. Pewna część plakatów miała stricte propagandowy charakter. Popularyzowano na nich Ziemie Odzyskane jako ważny region gospodarczy stanowiący istotną część w procesie odbudowy kraju. Wyrazem takiej polityki była choćby praca znakomitego duetu autorskiego – Włodzimierza Zakrzewskiego i Szymona Bojko pt. Ziemie Zachodnie to bogactwo Polski.

Ważnym punktem agitacji podnoszonym w ikonografii było zagadnienie zachodniej granicy kraju. W kręgu tej tematyki powstało wiele plakatów odnoszących się do utrzymania nowej granicy z Niemcami na Nysie i Odrze. Na plakacie nie mogło zabraknąć także propagandowych zagadnień politycznych – słynnego referendum wraz ze sztandarowym hasłem „3 X TAK”  czy dotyczących wyborów do Sejmu.

Wreszcie część plakatów dotyczyła zagadnień kulturalnych oraz jubileuszy z okazji powrotu dawnych ziem czy miast do Macierzy. W kolejnych latach poprzez ikonograficzne ukazywanie Ziem Odzyskanych utwierdzano społeczeństwo w przekonaniu o dawnych tradycjach tych ziem, ich związkach z Macierzą czy gospodarczym znaczeniu. I tak, Szczecin promowany był jako Duma Polskiego Morza, a Dolny Śląsk, jako ważny rejon eksportujący swoje wyroby.

 

Termin wystawy:
9 XI 2016 – 5 II 2017

Kurator wystawy:
Grzegorz Wanatko

logo%20mazovsze logo 4