Pod koniec lat 50. ubiegłego stulecia władze ówczesnego województwa zielonogórskiego podjęły śmiałą decyzję, by obiekt znajdujący się przy al. Niepodległości 15, pełniący funkcję starostwa, przeznaczyć na muzeum. Wyremontowana placówka, mimo wad wynikających z połączenia trzech budynków o różnej architekturze i konstrukcji, spełniała wówczas oczekiwania i zaspokajała potrzeby mieszkańców. Dziś jednak studwudziestotysięczne miasto, które jest samorządową stolicą regionu z Uniwersytetem Zielonogórskim i wieloma instytucjami kulturalnymi zasługuje na większe muzeum.

Mimo, iż dynamicznie rozwijające się Muzeum Ziemi Lubuskiej sukcesywnie powiększa swą powierzchnię ekspozycyjną (w ciągu ostatnich lat zaadaptowano zagruzowane w dużym stopniu piwnice na Muzeum Dawnych Tortur oraz Muzeum Wina), wciąż nie rozwiązany pozostaje problem niewystarczającej bazy lokalowej. Mała powierzchnia ekspozycyjna w stosunku do stale powiększającej się liczby zbiorów powoduje, iż wiele cennych obiektów zamiast cieszyć oko zwiedzających, zasila magazynowe półki. Przestarzałe rozwiązania architektoniczne powodują ograniczenia w zakresie inicjowania aktywności kulturalnej integrującej lokalną społeczność. W obliczu rozwoju badawczo-naukowej aktywności zielonogórskiego muzeum, dotkliwym stał się także brak profesjonalnego zaplecza konferencyjnego. Jedynym sposobem na poprawę tej sytuacji jest rozbudowa istniejącej siedziby.

Pierwsze kroki w tym kierunku poczyniono już w 2005 roku. Podczas spotkania grona ekspertów w Muzeum Ziemi Lubuskiej przedyskutowano możliwości tego przedsięwzięcia. W 2006 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznał środki na studium wykonalności projektu oraz koncepcję programowo-przestrzenną. W roku 2008 dzięki środkom pochodzącym z Kontraktu Wojewódzkiego zostało wykonanych szereg prac przedprojektowych. Kolejnym krokiem było sporządzenie pełnej dokumentacji projektowej wraz z kosztorysem, która stanowi podstawę do starania się o środki na inwestycję. Stało się to możliwe dzięki Marszałkowi Województwa Lubuskiego, który w 2009 roku przyznał na ten cel ponad pół miliona złotych. Dokumentację sporządziła poznańska firma AC Studio, wyłoniona w drodze przetargu.

Projekt rozbudowy został wykonany tak, aby nie naruszyć pięknych, wieloletnich drzew znajdujących się na podwórku Muzeum: platanu, dębów i kasztanowca. Bryła nowego budynku została zaprojektowana w sposób zwarty, wyróżniający się formą od istniejącego budynku – zastosowane materiały oraz odmienny sposób kształtowania elewacji zdecydowanie odróżnia obydwie części. Użycie dość dużej powierzchni przeszkleń w odcieniu zieleni ma na celu koordynację zróżnicowanej wysokość kondygnacji (nowa część będzie wyższa o jedno piętro, co będzie widoczne jedynie od strony ul. Pieniężnego). Pozostała część elewacji wykonana zostanie z tynku mineralnego w kolorze białym. Podział poziomy nowej elewacji na części przeszklone i ściany pełne pozbawione otworów stanowi zręczne nawiązanie do istniejącego budynku. Oszczędność w zakresie użycia detalu i ograniczona ilość materiałów sprawia, że bryła projektowanego budynku jest prosta, czytelna i bezpośrednio wynika z funkcji obiektu. Ponadto łączy się w sposób harmonijny z otoczeniem, a przyjęta estetyka z jednej strony nadaje budynkowi cech indywidualnych, z drugiej zapewnia mu walor ponadczasowości. Projekt w sposób spójny, konsekwentny i estetyczny łączy więc tradycję z nowoczesnością.

Nowoprojektowana część budynku Muzeum jest połączona z istniejącym segmentem za pomocą przejść na poziomie piwnicy, parteru, I i II piętra. Odrębne wejście do nowej części zaprojektowane zostało od ul. Pieniężnego. Dźwig usytuowany przy tym wejściu, dostępny już od poziomu terenu, zapewni dostęp do wszystkich kondygnacji osobom mającym problemy w poruszaniu się. Dzięki temu możliwa będzie likwidacja pochylni przy wejściu głównym, która jest niefunkcjonalna i szpeci zabytkowy obiekt (lokalizacja wejścia głównego pozostała bez zmian). Umieszczenie dźwigu za przeszkloną częścią elewacji będzie miało dodatkowy walor estetyczny: stanowiąc element ruchomy, widoczny szczególnie po zmroku, będzie dodawał budynkowi dynamiki. Takie umiejscowienie dodatkowego wejścia ma także wymiar praktyczny – umożliwi wejście do restauracji, która przewidziana jest na parterze skrzydła istniejącego budynku.

Piwnica rozbudowanego obiektu w dużej mierze stanowić będzie zaplecze techniczne, choć zachowane zostanie Muzeum Wina i Muzeum Dawnych Tortur. Na parterze zaprojektowano hol wejściowy, nowoczesną salę konferencyjną z pomieszczeniami dla tłumaczy, reżysera i prelegentów oraz pomieszczenia biurowe. Powierzchnia pięter w głównej mierze zostanie przeznaczona na działalność ekspozycyjną, choć znajdą się tam także biura, magazyny, pracownia plastyczna i konserwatorska. Ważną korzyścią płynącą z rozbudowy jest także ekspozycja odrestaurowanego dzięki środkom unijnym jedynego renesansowego obiektu w Zielonej Górze – kamiennego portalu z Przytoku, datowanego na rok 1596.

Wysoki poziom zaawansowania przygotowań do realizacji projektu daje nam nadzieję na wpisanie inwestycji do nowego Indykatywnego Planu Inwestycyjnego Lubuskiego Regionalnego Programu Operacyjnego kiedy tylko pojawią się środki. Jesteśmy pewni, iż rozbudowa Muzeum przyczyni się do wzrostu konkurencyjności lubuskiej oferty turystycznej oraz podniesienia atrakcyjności naszego regionu na rynku krajowym i międzynarodowym, co potwierdzać może chociażby fakt, iż inwestycja została uwzględniona w Wieloletnim Planie Inwestycyjnym Województwa Lubuskiego.

Rozbudowa Muzeum zniweluje wiele problemów związanych z funkcjonowaniem naszej instytucji – takich jak przechowywanie i eksponowanie zbiorów, ale także brak zaplecza konferencyjnego, pracowni konserwatorskiej czy plastycznej. Powiększenie powierzchni budynku o prawie 600 m2, wpłynie korzystnie nie tylko na funkcjonalność obiektu, ale także na jego estetykę. Przede wszystkim jednak budynek stanie się bardziej przyjazny zarówno dla osób niepełnosprawnych ruchowo, jak i – dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii – dla środowiska.

3