Dział Winiarski Muzeum Ziemi Lubuskiej jako jedyny w polskim muzealnictwie zajmuje się gromadzeniem oraz naukowym opracowaniem zbiorów związanych z dziejami winiarstwa.

Dział Winiarski został formalnie założony w 1960 r. przez Bogdana Kresa, ale początki kolekcji winiarskiej sięgają jeszcze okresu funkcjonujących w Zielonej Górze w okresie międzywojennym Heimatmuseum i prywatnego Weinmuseum. Począwszy od końca lat 50. XX w. rozbudowano zbiory szkła artystycznego, dział sztuki oraz urządzeń Łużycach do produkcji wina. W drugiej połowie lat 60. ubiegłego stulecia wystawa stała Działu Winiarskiego stanowiła centralna ekspozycję Muzeum Ziemi Lubuskiej. Integralną częścią tej wystawy była rekonstrukcja tzw. winiarni mieszczańskiej. W 1982 r. ekspozycję winiarską istotnie zmodyfikowano. W ramach wystawy stałej Działu Winiarskiego prezentowano także dzieła sztuki współczesnej: Marii Powalisz-Bardońskiej, Leszka Krzyszowskiego i Józefa Cyganka.

Opis zdjęć:

  • Bogdan Kres –założyciel Działu Winiarskiego, fot Augustyn Ceglarek
  • Ekspozycja winiarska z 1954 r.
  • Wystawa Wino na stołach polskich
  • Montaż wystawy 1982 r.
  • Muzeum Wina w aranżacji z lat 2006-2008

W 2006 r. została udostępniona nowa ekspozycja winiarska –Muzeum Wina. Od 6 września 2008 r. zbiory Działu Winiarskiego  zostały przeniesione do specjalnie na ten cel zaaranżowanych piwnic Muzeum. Począwszy od 2015 r. w ramach Muzeum Wina  prezentowane są również wystawy czasowe z cyklu Winnice lubuskie, Wczoraj i dziś.

Zbiory Działu Winiarskiego były prezentowane w wielu muzeach zarówno polskich, jak i zagranicznych. Kolejnym polem działalności działu jest praca oświatowa: prowadzone są lekcje muzealne i wykłady o tematyce winiarskiej dla różnych grup wiekowych. Dział współpracuje z organizacjami winiarzy w zakresie z dokumentacji winiarstwa odradzającego się obecnie w okolicach Zielonej Góry.

Na uwagę zasługuje obszerny zespół dzieł posługujących się językiem abstrakcji w rozmaitych odmianach. Od spontanicznego gestu, akcentującego ekspresyjne walory farby i faktury, po wizje z pogranicza metafory i znaku. W tym zestawie wyróżniają się m.in. obrazy Tadeusza Brzozowskiego, Jana Lebensteina, Alfreda Lenicy, Zbigniewa Tymoszewskiego, Jana Tarasina. Abstrakcję geometryczną reprezentują m.in. prace: Henryka Stażewskiego, Stefana Gierowskiego, Zbigniewa Gostomskiego, Adama Marczyńskiego, Stefana Krygiera, Kajetana Sosnowskiego, Jana Berdyszaka. W obszarze surrealizmu i nurtu metaforycznego sytuują się dzieła Kazimierza Mikulskiego, Erny Rosenstein, Zbigniewa Makowskiego, Stanisława Fijałkowskiego, Urszuli Broll. Krąg malarstwa figuratywnego reprezentują kompozycje Edwarda Dwurnika, Jana Dobkowskiego, Antoniego Fałata, Marka Sapetty, Danuty Waberskiej, Jana Świtki i wielu innych. W kolekcji nie zabrakło też przykładów prac wybitnych indywidualności polskiej sztuki – Tadeusza Kantora, Jerzego Nowosielskiego czy Władysława Hasiora.

Istotną i niezwykle cenną część zbiorów stanowi kolekcja prac związanych z ogólnopolską imprezą plastyczną Wystaw i Sympozjów Złotego Grona, które odbywały się w Zielonej Górze cyklicznie w latach 1963-1981. W skład tego zbioru obejmującego blisko trzysta prac malarskich i graficznych stu osiemdziesięciu autorów, stanowiącego przegląd tendencji w ówczesnej sztuce polskiej, wchodzą prace wybitnych jej przedstawicieli takich jak: Marian Bogusz, Jan Chwałczyk, Tadeusz Dominik, Zbigniew Dłubak, Józef Hałas, Natalia Lach-Lachowicz, Jan Szancenbach, Eugeniusz Geppert, Józef Gielniak, Stefan Krygier, Teresa Miszkin, Henryk Musiałowicz, Jerzy Rosołowicz, Andrzej Urbanowicz oraz wielu wyżej wymienionych artystów. Dzięki Biennale Sztuki Nowej, które również odbywało się w Zielonej Górze od połowy lat 80. do połowy 90. XX wieku, trafiły do zbiorów prace m.in. Włodzimierza Pawlaka, Leszka Knaflewskiego, Jarosława Kozłowskiego, Tomasza Tatarczyka, Jerzego Truszkowskiego, Ryszarda Woźniaka, Grzegorza Sztabińskiego. Specyficznym elementem kolekcji są pokaźne zestawy prac m.in. Jana Berdyszaka, Kajetana Sosnowskiego, Mariana Kruczka, Józefa Marka, Andrzeja Gieragi, które funkcjonowały w ramach Galerii Autorskich w latach 1976-1997.

W zasobach Działu znajdują się również bogate zbiory współczesnej grafiki i rysunku, które zawierają reprezentatywny zestaw czołowych polskich artystów, m.in. Władysława Strzemińskiego, Marii Jaremy, Andrzeja Wróblewskiego, Jerzego Panka, Leszka Sobockiego, Romana Opałki, Eugeniusza Geta-Stankiewicza, Jacka Gaja, Lucjana Mianowskiego, Eugeniusza Markowskiego, Zbigniewa Lutomskiego, Izabelli Gustowskiej, Tadeusza Jackowskiego. Zestaw ten cechuje się dużą różnorodnością warsztatowo-formalną i tematyczną, ukazując szerokie spektrum poszukiwań oraz możliwości twórczych współczesnych grafików polskich.

Dział Sztuki Współczesnej posiada również kolekcję powojennego polskiego plakatu współczesnego, w której znajdują się m.in. dzieła klasyków polskiej szkoły plakatu: Henryka Tomaszewskiego, Romana Cieślewicza, Józefa Mroszczaka, Jana Młodożeńca, Jana Lenicy, Wiktora Górki, Macieja Urbańca, Waldemara Świerzego, Franciszka Starowieyskiego. Zbiór powstał w znaczącej części w oparciu o przekaz ponad sześciuset prac z Muzeum Plakatu w Wilanowie w 2000 roku.

Wyodrębniony, liczący około dwa tysiące pięćset eksponatów zestaw, stanowią prace dokumentujące twórczość plastyków związanych ze Środkowym Nadodrzem i Zieloną Górą od roku 1945 po dzień dzisiejszy. W tej grupie eksponatów znajdują się zwarte kolekcje, przekrojowo ukazujące drogę twórczą zarówno nieżyjących już nestorów lubuskiej plastyki: Stefana Słockiego, Klema Felchnerowskiego, Mariana Szpakowskiego, Hilarego Gwizdały, Andrzeja Gordona, Witolda Nowickiego, jak i nadal aktywnych twórczo artystów: m.in. Anny Gapińskiej-Myszkiewicz, Józefa Burlewicza czy Zbigniewa Szymoniaka. Zbiory te są w miarę możliwości wzbogacane dziełami przedstawicieli najmłodszej generacji skupionej m.in. wokół Instytutu Sztuki i Kultury Plastycznej Uniwersytetu Zielonogórskiego.