26 lutego 2020 roku (środa) o godz. 17.00 zapraszamy na otwarcie wystawy ikon ze zbiorów Działu Sztuki Dawnej zielonogórskiego muzeum.

Sztuka tworzenia ikon wywodzi się z hellenistycznego Wschodu, najstarsze zachowane przedstawienia pochodzą z V i VI wieku. Są to wyobrażenia najczęściej malowane różnymi technikami, choć znane są także dzieła tworzone w mozaice, metalu, drewnie, marmurze czy emalii. Wielowiekowe bogate dzieje sztuki ikonowej są odbiciem tradycji i duchowości ludzi Wschodu.

Wystawa Boże obrazy – sztuka ikonowa wprowadza w pełen ekspresji i oryginalności świat kultury bizantyjskiej. Z tą sztuką związana jest znaczna część chrześcijaństwa, bowiem przed podziałem Kościoła na wschodni i zachodni świętych w przedstawieniach ikonowych czcili wszyscy chrześcijanie. Ikony, w odróżnieniu od sztuki Zachodu, są mocniej związane z liturgią i w ciągu wieków uległy stosunkowo niewielkim zmianom. Wyobrażenia świętych musiały być bowiem wierne archetypom zawartym w hermenejach i podlinnikach. Uważano, że zgodnie z doktryną Kościoła wschodniego w ikonach Chrystusa, Matki Bożej i świętych tkwi cząstka ich świętości przenikająca obraz, a archetypy przedstawień zostały objawione pierwszym malarzom zakonnym.

Sztuka tworzenia ikon dotarła na Ruś z Bizancjum w XI wieku wraz z przyjęciem chrześcijaństwa. Jednak dopiero XV wiek stał się „złotym wiekiem” rosyjskiego malarstwa ikonowego. Ukoronowaniem moskiewskiej szkoły malowania ikon były dzieła – Andreja Rublowa (1370-1430) i Dionizego (połowa XV i pierwsza ćwierć XVI w.) Natomiast w XVIII, a przede wszystkim w XIX stuleciu na malarstwo ikon przemożny wpływ wywarła sztuka świecka wnosząca elementy wielkich stylów od baroku po secesję. Stąd w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku ta tradycyjna twórczość nie wytrzymała konkurencji taniej fabrycznej produkcji. Jednakże najlepsi artyści pozostali wierni tradycji. Głównymi odbiorcami dzieł w stylu klasycznym byli staroobrzędowcy.

Na wystawie zaprezentowanych zostało blisko 90 dzieł, są wśród nich wyobrażenia Chrystusa, Matki Bożej, Świętego Mikołaja oraz przedstawienia świąteczne. Na odrębny zespół zabytków sztuki prawosławnej składają się odlewane w mosiądzu i często zdobione różnobarwnymi emaliami, krzyże raspatijne, składeny oraz plakietki wotywne. Prezentowane dzieła powstały od XVIII do początków XX wieku.

Ikona jest obecna w polskiej kulturze od wieków. Także współcześnie ta sztuka łącząca Wschód z Zachodem funkcjonuje w twórczości artystycznej. Wystawę zamyka grupa prac polskich artystów z lat 80. XX wieku, dla których ikona stała się inspiracją. Jest wśród nich olejna realizacja Eikon Stanisława Filipczuka oraz trzy Impresje na temat ikonek Stefana Słockiego, jednego z nestorów zielonogórskiego środowiska plastycznego. Prezentowane grafiki są częścią większego zespołu i zostały wypożyczone z Działu Zbiorów Specjalnych Biblioteki Uniwersyteckiej w Zielonej Górze. [Longin Dzieżyc]

 

Termin wystawy
26.02. – 3.05.2020

Kurator wystawy
dr Longin Dzieżyc