Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Wystawy
W drodze do niepodległości

Kanadyjski przystanek – obóz Kościuszko w Niagara-on-the-Lake (1917-1919)

 

Co wspólnego z odzyskaniem przez Polskę niepodległości ma malutka kanadyjska miejscowość przy ujściu rzeki Niagara do jeziora Ontario? Dlaczego Polacy ze Stanów Zjednoczonych szkolili się w Kanadzie, by udać się do Francji? Jak wyglądało codzienne życie w obozie Kościuszko? W którym miejscu w Kanadzie liczba Polaków przekraczała niekiedy liczbę Kanadyjczyków? Gdzie do kąpieli szło się w paradnym szyku z orkiestrą dętą na czele? Jak kawałek kanadyjskiego cmentarza stał się częścią Polski? Kto był pierwszym cywilnym obywatelem Kanady odznaczonym Orderem Odrodzenia Polski Polonia Restituta? Jaką część Błękitnej Armii stanowili Polacy z Ameryki? Dlaczego niepodległościowy wysiłek 22 000 ochotników został w Polsce zapomniany?

Wszystkie te pytania łączy w odpowiedzi niewielkie miasteczko – Niagara-on-the-Lake w kanadyjskiej prowincji Ontario

To tam w latach 1917-1919 działał obóz szkoleniowy Kościuszko dla polskich ochotników do Armii Polskiej we Francji – wielkie kanadyjsko-francusko-amerykańsko-polskie przedsięwzięcie, któremu poświęcona jest wystawa W drodze do niepodległości. Kanadyjski przystanek – obóz Kościuszko w Niagara-on-the-Lake (1917-1919).

W czerwcu 1917 roku we Francji powstała Armia Polska, do której rekrutację prowadzono nie tylko w Europie, ale i w Ameryce. Zgłaszający się do tej ochotniczej formacji Polacy ze Stanów Zjednoczonych, przed wyruszeniem do Francji przechodzili szkolenie w kanadyjskim obozie wojskowym w Niagara-on-the-Lake (Ontario). W latach 1917-1919 takie militarne przygotowanie otrzymało ponad 22 000 polskich ochotników z USA. Kiedy dotarli do Francji, stanowili znaczącą siłę utworzonej tam i walczącej z Niemcami Armii Polskiej. Armia ta, zwana Błękitną (później Armią gen. Hallera), po zakończeniu I wojny światowej włączona została do Wojska Polskiego i kontynuowała walkę o wschodnie granice odrodzonego Kraju.

Rola Polaków z Ameryki w odzyskaniu niepodległości jest zatem nie do przecenienia

Ekspozycja ukazuje pierwsze ogniwo Czynu Zbrojnego Wychodźstwa – obóz Kościuszko w Niagara-on-the-Lake. Ta nadzwyczajna kanadyjsko-francusko-amerykańsko-polska akcja była możliwa nie tylko dzięki Polakom z Ameryki. Ogromne charytatywne wsparcie otrzymali ochotnicy także od mieszkańców Niagara-on-the-Lake oraz od tysięcy zwykłych pełnych empatii Kanadyjczyków i Amerykanów. Sam obóz był zaś efektem wydatnej organizacyjnej, finansowej i legislacyjnej pomocy kilku państw sojuszniczych i wyrazem ich poparcia dla niepodległościowych aspiracji Polaków.

Fotograficzna wystawa przybliża funkcjonowanie obozu Kościuszko począwszy od jego powstania w 1917 aż do rozwiązania w 1919 roku. Prezentuje warunki życia rekrutów, żołnierskie musztry i ćwiczenia oraz czas wolny. Ukazuje uroczyste wydarzenia, jak i obozową codzienność, poczynając od czasów rekrutacji aż po wyjazd żołnierzy z Kanady przez USA do Francji. Wiele uwagi poświęcono osobom i organizacjom w sposób szczególny wspierającym polskich ochotników w Niagara-on-the-Lake. Uzupełnieniem zdjęć są wiele mówiące o obozowej rzeczywistości dokumenty i listy, a także szkice i obrazy autorstwa Charlesa Williama Jefferysa, który na zlecenie Canadian War Records dokumentował życie obozu Kościuszko. Swoistym komentarzem do prezentowanych fotografii są również fragmenty wspomnień ochotników i ich kanadyjskich przełożonych, jak i fragmenty archiwalnych artykułów z lokalnej gazety Niagara-on-the-Lake – „St. Catharines Standard”, która na bieżąco śledziła życie Polaków w obozie Kościuszko.

Wystawa została przygotowana ze zbiorów:

  • Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce/Polish Army Veterans Association in America, Nowy Jork
  • Niagara Historical Society and Museum, Niagara-on-the-Lake
  • Canadian War Museum, Ottawa
  • Narodowego Archiwum Cyfrowego, Warszawa
  • Mark’s Anglican Church, Niagara-on-the-Lake
  • Polonia Canadian Institute for Historical Studies, London (Ontario)
  • Richarda Merritta, Niagara-on-the-Lake

Ekspozycja W drodze do niepodległości. Kanadyjski przystanek – obóz Kościuszko w Niagara-on-the-Lake (1917-1919) miała swoją premierę w MZL w Zielonej Górze w listopadzie 2017 roku – z okazji 100. rocznicy powołania polskiego obozu szkoleniowego i w 99. rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę.

Od tamtej pory, w  latach 2018-2022, odbywała turę po Polsce, podczas której pokazana została jeszcze w 20 innych miastach, m.in.: w Gdańsku, Warszawie, Krakowie, Białymstoku, Poznaniu, Szczecinie, Łodzi, Kielcach, Lublinie Toruniu, Olsztynie, Bydgoszczy, a także w Międzyrzeczu, Bolesławcu, Zakopanem czy Łebie.

 

Realizacja wystawy oraz organizacja prezentacji w Polsce została sfinansowana przez Zarząd Okręgu 2. Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce. Pokazy organizowała Fundacja Biznesu i Kultury.

Wystawie towarzyszy album W drodze do niepodległości. Kanadyjski przystanek – obóz Kościuszko w Niagara-on-the-Lake w cenie 15 zł.

Specyfikacja:

  • Plansze w ramach – trzy formaty – łącznie 80 szt.

105 x 75 cm – 29 szt.

75 x 55 cm – 26 szt.

45 x 35 cm – 25 szt.

  • Kopie obrazów Ch. W. Jefferysa – łącznie 3 szt.

65 x 85 cm – 2 szt.

40 x 55 cm – 1 szt.

  • Kopie szkiców Ch. W. Jefferysa w ramkach (45 x 35 cm) – łącznie 11 szt.
  • Plansze wprowadzające (30 x 21 cm) – łącznie 8 szt.
  • Bannery z oczkami do zawieszenia – łącznie 4 szt.

100 x 400 cm – 1 szt.

70 x 400 cm – 1 szt.

70 x 200 cm – 2 szt.

  • Bannery z listewkami (200 x 70 cm) – 10 szt.

Wystawa zapakowana jest w cztery skrzynie.

Więcej szczegółów:

Anitta Maksymowicz: tel. 68 327 23 45 w. 13; wspolpraca@mzl.zgora.pl